YENİ DEĞERİMİZ : SPOR ECZACILIĞI

 

Spor, toplumların ekonomisini ve uluslararası alandaki tanınırlığını belirlemede belirgin bir rol oynar. Kültür alışverişine de oldukça açık olan bu alanda yaralanmalar, besin takviyeleri kullanımı, bilinçli veya bilinçsiz yasaklı madde kullanımı dikkat edilmesi gereken önemli detaylardır.

Türkiye’de özellikle eczane eczacılarının yeni hizmet alanlarından bir tanesi spor yapan bireylere yaptıkları spora ve bireysel özelliklerine bağlı olarak genel sağlık hizmeti sunmaktır. Bu hizmet sadece profesyonel sporculara yönelik değil amatör veya sporu hobi olarak yapan herkesi pekala kapsar. Kısacası Spor Eczacılığı’ nı  aktif ve sağlıklı yaşamı seçen insanlara bilinçli ve performansını arttırıcı hedeflere yönelik genel sağlık danışmanlığı sunmak olarak tanımlayabiliriz.

Günümüzde besin takviyesi kullanan sporcuların bir kısmı eczacı ve doktor tavsiyesi almadan sadece antrenör ve / veya arkadaş çevresinden etkilenerek seçimler yapmaktadır. İntenet ortamının bilgi kirliliği de bu yanlışı büyütmektedir. Tabi ki her branşın iş alanı ve belli görev tanımları bulunmakta ancak performans ve gıda takviye ürünlerini sporculara eczacıların aktarması önemli bir fark yaratmaktadır. Örneğin en çok talep edilen ve önemi olan  protein tozlarının kullanımında bile sporcu eczacıya başvurmalı, kullanılacak kürleri ve kullanım periyotlarını, kar-yarar durumlarını bir sağlık profesyoneli olarak eczacı bilgilendirmesiyle almalıdır.

 

Bir Spor Eczacısı  danışanlarına kişisel değerlendirme, bilgilendirme ve gerekirse uyarı hizmeti sunarak ilgili ürün tavsiye eder. Dolayısıyla eczanelerimizde sunacağımız bu danışmanlık hizmeti bilinçli sporcuların gelişmesine olanak sağlar. İşin uzmanı olarak Spor Eczacıları ile çalışan sporcuların daha uzun ve sağlıklı bir spor hayatı kazanımları gerçekleşir.

 

 

 

Dünyada Spor Eczacılığı

Spor Eczacılığı’nın dünya genelindeki örneklerine baktığımızda ise ön plana çıkan ülkelerden biri Japonya.

 Japon Anti Doping Ajansı (JADA), Dünya Anti Doping Ajansı’ndan (WADA) iki sene sonra 2001’de kuruldu. Japonya’da toplum sağlığı için eczacılık ve anti doping alanlarındaki uzmanlıkların bir araya getirilmesi, anti doping hareketi ortak misyonu olarak başlatıldı ve 2003’te eczacılar Japonya Ulusal Spor Festivalinde anti doping çalışmalarına katkıda bulundular. Bu gelişmelerin ardından JADA ve Japon Eczacı Birliği “Spor Eczacılığı” sistemi kurmak amacıyla iş birliği başlattı. Bu sistem dünyada ilk olmakla birlikte şu an Japonya’da 6 binden fazla ‘Spor Eczacısı’  eczane ve hastanelerde çalışmaktadır.

2000 yılında düzenlenen Sydney Olimpiyat Oyunları’ nda Spor Eczacılığı uygulaması ilk kez kullanıldı. Sırasıyla İngiltere, Yunanistan, İtalya, Avustralya, Çin, İskoçya, Azerbaycan, Brezilya ve tekrar Azerbaycan’da düzenlenen oyunlarda bu sistem uygulandı.

Ulusal ve uluslararası müsabakalarda bu eğitilen Spor Eczacısı kadroları bire bir görev almakta ve medikal ekiplere destek hizmeti vermektedir.

JADA (Japonya Anti-Doping Ajansı) programı 2009 yılından beri ciddi anlamda Spor Eczacılığı sertifikasyon programını yürüten dünyadaki ilk ve en iyi örnektir.

2012 yılında Londra Olimpik Oyunları’ nda olimpiyat köyünde kurulan eczane de bu alanda güzel bir örnektir. Organizasyon öncesi yetiştirilen 100 gönüllü eczacı, oyunlar boyunca tüm atletlerin reçeteli-recetesiz ilaçlarını karşılamış, oluşturulan protokoller dogrultusunda yasaklı madde uyarı ve bilgilendirmeleri yapmışlardır. Sporculara beslenme, kullandıkları veya kullanmak zorunda kaldıkları ilaçlar ve/veya takviyeler hakkında danışmanlık yapılmıştır.

 

Önümüzdeki yıllarda 2020 Tokyo Yaz Olimpiyatları ve 2022 Katar-FIFA Dünya Kupası spor eczacılarının etkin kullanımı için potansiyelleri yüksek etkinliklerden..

 

Türkiye’ de durum

Spor Eczacılığı sistemi dünya genelindeki büyük çaplı olimpiyatlarda dahi kullanılmakta iken ülkemizin de bu alana yoğunlaşması gerektiğini düşünüyorum. Özellikle 2018’ den sonra eczane açmada zorluklar yaşanacağı için geleceğin eczacıları olan bizlere yeni alanların sunulmasını elzem görüyorum.

Mevcut uzmanlık alanlarında yükselmekte olan Klinik Eczacılık ve Fitoterapi gibi iki alan bulunmakta.  Yeni başlıkların kazanılması gerekiyor. Spor Eczacılığı  da önemi açısından en başta gelen uzmanlık alanlarından biri olarak listede yerini almalıdır. Şu an ülkemizde Spor Eczacılığı sadece bir proje halindedir.

Gerek Türk Eczacılar Birliği gerekse Sağlık Bakanlığı ve Eczacılık fakülteleri yönetimleri bu alanın önemini en kısa zamanda kabul ederek sertifika veya yüksek lisans programları açmaları mesleki bir kazanım olacaktır.

 

Bunun gerçekleşmesi için bu alanda emek veren kendi eczanelerinde sporcu danışmanlığı yapan yani sahada aktif  eczacılar çalışmaktadır. Sporcu performans ürünleri ve gıda takviyeleri tavsiye, danışmanlık  ve temininde rol almaktadırlar. Pratikten teoriye geçiş sürecinde yapılanan Spor Eczacılığı alanında  yakın zamanda ülkemizin de kayıtlı bir çok Spor Eczacısı olacağına inanıyorum.

 

Temiz spor için Eczacı Danışmanlığı

   Spor Eczacılığı,  özellikle genç eczacılara yeni kariyer fırsatları sunabilmekle birlikte; eczacı için sadece raftan ilacı alıp verme algısını değiştirip, eczacının aynı zamanda kolaylıkla ulaşılabilecek donanımlı sağlık danışmanı kimliğini de ön plana çıkaracaktır.

Özellikle aktif yaşamı seçen kişiler ve sporcular etrafında sağlıklı ve temiz spor hayatı bilincini geliştirerek genel toplum sağlığına da olumlu katkılar yapacaktır.

 

 


 

Yazar Hakkında:

Seyit SANCAKTAR

Biruni Üniversitesi Eczacılık Fakültesi 3.sınıf öğrencisi ve BİRUPSA üyesidir

 

Author:

Running 4ever